Całun Turyński — z wizerunkiem ukrzyżowanego mężczyzny — od wieków intryguje zarówno wierzących, jak i naukowców. Według tradycji to płótno, w które został zawinięty Jezus Chrystus po ukrzyżowaniu. Jednak w 1988 roku radiowęglowe badania datowały go na okres średniowiecza, co wzbudziło falę sceptycyzmu.
Nowa technika badawcza: szerokokątne rozpraszanie rentgenowskie (WAXS)
Najnowsza analiza, opublikowana w czasopiśmie Heritage w 2022 roku, wykorzystuje technikę zwaną WAXS (Wide-Angle X‑Ray Scattering). Badacze porównali strukturę wypalonej nici z Całunu z materiałem pewnego pochodzenia — sprzed oblężenia Masady (Izrael, ok. 55–74 n.e.). Badanie wykazało, że stopień degradacji celulozy w nici Całunu odpowiada około 2 000 latom historii
Krytyka wyników z 1988 r.
Wskazano, że badanie z 1988 roku mogło być obarczone błędami — m.in. niewystarczającym oczyszczeniem próbki przed pomiarem. Tymczasem nowe dane z techniki WAXS sugerują, że materiał jest znacznie starszy niż dotąd sądzono.
Warunki przechowywania wnioskiem wspierającym
Autorzy badania podkreślają, że przy określonych warunkach przechowywania — średnia temperatura między 20–22,5 °C oraz wilgotność 55–75% przez około 1 300 lat — stopień degradacji materiału faktycznie odpowiada starożytności.
Kontekst naukowy i dotychczasowe kontrowersje
Wyniki radiowęglowe
Radiowęglowe datowanie z 1988 roku, przeprowadzone przez trzy niezależne laboratoria, opublikowane w Nature, ustaliło wiek Całunu na lata 1260–1390 n.e.
To badanie pozostaje przedmiotem licznych sporów. Niektórzy twierdzą, że próbka pochodziła z fragmentu naprawianego płótna lub była zanieczyszczona.
Teoria zaniku waniliny
Raymond Rogers proponował metodę opartą na analizie zaniku waniliny jako dowód na znacznie większy wiek tkaniny — nawet do 3 000 lat. Jednak ta metoda nie zyskała szerokiej akceptacji.
Aktualne najnowsze ustalenia
- Technika WAXS wskazuje, że struktura płótna jest zgodna z wiekiem ok. 2 000 lat.
- Wynik ten jest sprzeczny z klasycznym datowaniem radiowęglowym.
- Hipoteza zakłada, że przy stabilnych warunkach przechowywania przez wieki degradowane włókna zachowywały się zgodnie z naturalnym procesem starzenia
Podsumowując
Najnowsze badania z użyciem techniki WAXS podważają wcześniejsze wyniki z 1988 roku i wskazują, że Całun Turyński może mieć ok. 2 000 lat. Jednak ta hipoteza nadal wymaga dalszego potwierdzenia, zwłaszcza w obliczu silnych i dobrze udokumentowanych badań radiowęglowych oraz toczących się debat naukowych.
